About

ПЕЙЦ РОКИ НОВЕЙ КОНЦЕПЦИЇ ЧАСОПИСА МАК

РУСКА ПОСТМОДЕРНА З МАКОМ

МАК нєшка єдини мултимедиялни часопис у швеце за сучасну руску културу

Часопис МАК виходзи од 1972. року. Дакеди бул глашнїк комунистичней младежи, а нєшка є вистнїк постмодерней по руски. Нови концепт часописа МАК створени 2005. року и представя першенствено полиґон за едукованє, розвиванє и зберанє твочих людзох, котри порихтани пестовац руску и шветову културу. Фундаменти новей филозофиї и випатрунку часописа МАК дали редактор Борис Варґа и дизайнер Иґор Орсаґ. Дакедишня максима Младосц-Активносц-Креативносц, условно заменєни зоз новим: МУЛТИМЕДИЯЛНОСЦ-АНҐАЖОВАНОСЦ-КОСМОПОЛИТИЧНОСЦ.

Же би ше цо ширше приступело ґу розвою сучасней култури похасновани метод МУЛТИМЕДИЯЛНОСЦИ, а за остатнї пейц роки часопис МАК пласовал, у форми додаткох часопису, штири едициї: кнїжки (МАКoff), подобово моноґрафиї (ARToff), музични компакт-диски (МАКCD) и видео-диски (МАКDVD). Видати дзешец кнїжки, три визуелни моноґрафиї, дзешец музични компакт диски и два ДВД-видео виданя. Шицки мултимедиялни додатки ше дистрибує вєдно зоз часописом МАК.

Од дзешец кнїжкох у рамикох едициї МАКoff, у котрих заступени коло штерацец млади авторе, видати шейсц литературни компилациї и штири поєдинєчни авторски виданя. Од литературних компилацийох и зборнїкох видати: „Триoлоґия” (2006), „9риби” (2006), „Обецана жем” (2006), „Дебитанти” (2009), „FRAME” (2009) и „Антолоґия: Дзеци з урбаного гумна” (2010). Од компилацийох видвоюєме кнїжки „Триoлоґия” авторох Славка Виная, Наталиї Рибович и Ивана Медєша, котрей квалитет препознати за гранїцами Сербиї, а кнїжка достала награду Александра Духновича котру 2007. року додзелєла фондация Штефана Чепи зоз Торонта, и „Антолоґию литератури ґенерациї 1990-2010: Дзеци з урбаного гумна” котра наукова робота академика Юлияна Тамаша.

Од поєдинїчних авторских виданьох вишли кнїжки Ивана Медєша Шукса „Хтошка од мнє двох нєнормални” (2007), Мирка Горняка Колея „Хто остатнї чачи” (2008), Наташи Регак „Ошмихи/Osmesi” (2008) и Саши Палєнкаша „Пред Нами” (2010).

Од подобовних творох у едициї ARToff вишли два моноґрафиї, котри источашнє и медзинародни проєкти часописа МАК: портрети живота емиґрантскей фамелиї Любици Фа Гарди „Вода/Water” зоз Канади и визуелна приповедка за 21. вик Наталиї Рибович и Тору Фудїта „Black Usagi-Чарни Усаґи” зоз Япону. Як треца визуелна робота дизайнера часописа МАК Иґора Орсаґа вишол плакат бисти Гавриїла Костельника под назву „10к” (2010), направени зоз 10.000 фотоґрафийох.

Два видео-ДВД виданя зоз едициї МАКDVD то: „ДВД театер з МАКом”, на котрим вишли драми Воїслава Солдатовича „Страдия”, Славка Романа Ронда „Боемска рапсодия”, Звонимира Павловича „Синдром”, Цветина Аничича „Франкенштайн” и Владимира Надя Ачима „Паридя” и „Спитованє”. Други ДВД видео диск бул знїмок фестивала „Дньовка 2008” (2009).

Музични компакт диски дали фундамент мултимедиялним едицийом часописа МАК. Од дзешец компакт дискох, векшина то компилациї, на котрих заступени на дзешатки авторох – од традицийней стилизованей рускей музики, прейґ рок, поп, електронскей музики до алтернативних експерименталних формох. Вишли компилациї: „25 роки поп-рок музики по руски: Най жиє Marshall” (2006), „МАК демоНИ” (2007), „Дньовка Декада 1998-2007” (2007); мултиязична войводянска алтернатива „Vojvodina Calling” (2008) у котрим заступени популарни авторе – Маринко Вукманович (Pekinška patka), Zbogom Bruce Lee, Lude Krawe, Роман Чайка (Мертвий Півень) Андрей Тишма; перша компилация електронскей музики „Electronica Ruthenica” (2009) у котрим заступени авторе – Владимир Фейди, Деян Мецек, Даниєл Сеґеди, Бранимир Боянович, Иґор Орсаґ, Сашо Палєнкаш и Игор Беук; и традицийна лемковска музика „Наша Горнїца: Польски Лемки” (2010).

Од соло проєктох вишли албуми: поп-рок Сашу Палєнкаша „Шлїди жита” (2008), панк-рок ґрупа Crazy Cousins „Punkrock sifon i ja” (2008), ґрандж Brainlow „Конєчно” (2009) и стилизована традицийна музика Женска ґрупа РКПД „Нє шицко то правда” (2009).

Часопис МАК то културни полиґон за афирмацию младих авторох, алє и допринос сучасней рускей култури професионалцох котри ше афирмовали. Часопис ма сотруднїкох зоз водзацих реґионалних, алє и шветових медийох, як цо то Лариса Оноди (Radio 021), Мирослав Задрепко (B92), Александар Саванович (Blic) и Борис Варґа (BBC). Часопису МАК помагаю велї шветово афирмовани уметнїки як Ванеса Гарди Валет (Прага), Наталия Рибович и Тору Фудїта (Токийо), Даниєла Штайнфелд (Беоґрад), Маринко Вукманович (Нови Сад), Слободан Шушнєвич (Нови Сад), Андрей Тишма (Нови Сад). МАК ше намага прицагнуц авторох зоз швета и Горнїци котри здобули академски званя, як: др Гайналка Зорица Фирис (Сеґедин), др Томек Квока (Краков), мр Валентина Чизмар (Вербас), мр Борис Варґа (Нови Сад). За часопис МАК рецензиї и огляднуца писали: Владимир Козбашич Печинко (Atheist Rap), Видоє Божинович (Riblja čorba), Йован Ґверо, Иґор Тодорович и Тияна Делич. Рецензиї и огляднуца на мултимедиялни додатки за МАК писали и помагали у видаваню професионалци зоз рускей заєднїци як цо то: академик Юлиян Тамаш, Любомир Сопка, Дюра Гарди, Агнета Тимко, Олґа Карлаварис, Єлена Перкович, Татяна Колесар Ґвоїч, Владимир Кочиш, Владимир Бесерминї, Наталия Канюх, Ирина Гарди Ковачевич и Лидия Пашо.

Часопис МАК за пейц роки обявел числени интервюи зоз познатима людзми, котри дзеля вредносну систему зоз ушорйовацку политику новинох, а медзи нїма: Желимир Жилник, Бранимир Бабич Кебра (Obojeni program), Милан Мумин (Love Hunters), Федя Димович (Beogradski sindikat), Славко Матич (Zbogom Bruce Lee), Мако Шелич Марчело, Звонко Боґдан, Дьордє Балашевич, Верица Ракочевич, Даниєла Штайнфелд, Станко Лазендич (Одпор), Андрей Тишма, Чарлс Алверсон, Раде Шербеджия.

Року 2006. МАК розписал литературни конкурс „Юлияна Надя Митї”. Першу награду за „сениорох” достал Ваня Дула, а за „юниорох” Ваня Дудаш. За пейц роки иснованя нового часопису МАК орґанизовани велї промоциї по векшини местох Войводини дзе жиє руска заєднїца (Руски Керестур, Нови Сад, Коцур, Шид, Суботица, Нове Орахово). Видвоюєме першу и другу промоцию часописа МАК у Руским Керестуре 2005. року у майсторским доме и „Пейц минути слами” у Доме култури; у Новим Садзе у децембру 2006. промоцию кнїжки „9риби” у кафеу „Фрида” и мултиязична ґитарияда на Дзень залюбених „Мултидемо” у фебруару 2008. року у просторийох РКПД.

Од 2007. року утвердзена институция часописа МАК, а редактор ше вибера прейґ явного конкурса за котри потребна висока фахова приготовка, роки искуства у новинарстве и афирмация у професиї.

АНҐАЖОВАНОСЦ то друга важна дїялносц часопису МАК, а роби ше о дружтвеней одвичательносци медия. МАК успоставел сотруднїцтво зоз векшину руских институцийох як цо то Национални совит рускей нациналней меншини, Завод за културу войводянских Руснацох, Руски национални театер „Петро Ризнич Дядя”, Основна и штредня школа зоз домом школярох „Петро Кузмяк”, Радио Телевизия Войводини и други руски културно-уметнїцки дружтва. МАК ше окреме трудзи потримац младежски руски цивилни сектор як цо то орґанизациї Пакт Рутенорум, Форум младих Рускей матки и Руске културно-просвитне дружтво зоз котрима витворени проєкти як цо то участвованє на фестивалу Водова фест, Дньовка и фестивалу Еґзит. МАК ше будзе интензивно бориц и закладац за тото же би фестивали младих „Дньовка“ и „Водова Фест“ постали манифестациї од националного значеня. Того року МАК прейґ акциї Нови Ґенерациї потримал младих при интеґрациї до руских институцийох и глєданю роботи. Як средство явного информованя, МАК потримал виход младих на виберанки за Национални совит и Совит Месней заєднїци Руски Керестур, а резултат бул уход штверих младих людзох до тих институцийох: до Совиту МЗРК Александар Ковач, Дарко Ковач и Мирослав Надь, а до Националного совиту Сашо Палєнкаш.

За пейц роки иснованя, авторе часописа МАК нашли роботу, або завжали позицию у дружтве: Мирослав Кевежди директор Заводу за културу войводянских Руснацох, Сашо Палєнкаш директор РНТ „Петро Ризнич Дядя”, Анамария Пап новинарка Радио Нови Сад, Саня Колесар новинарка Радио Нови Сад и Ваня Дула гонорарни редактор „Литературного слова“.

Авторе часописа МАК наградзовани и видаваю свойо кнїжки и за други видавательни хижи, та и за гранїцу Сербиї. Славко Винаї достал окремну литературну награду у Польскей (2009), Иванови Медєшови Шуксови видата кнїжка „Квашна кнїжка” на виходнярскей бешеди у Словацкей (2010), а штредньошколки Ванї Дудаш Руска матка и Задужбина Бори Латиновича зоз Кули обявели збирку поезиї „Задумай”. Сашо Палєнкаш часто наградзовани автор за свою музику, тексти и дружтвене анґажованє (2007-2010).

КОСМОПОЛИТИЧНОСЦ то важна димензия часопису МАК. Розумиме же статистика указує на емиґрациї и асимилацию Руснацох. Причина асимилациї часто „цесна” парадиґма руского идентитету котру ше часопис МАК намага редефиновац. МАК почитує зложени идентитети з вецей националних єствох и становиска зме же то виключно приватне питанє каждого поєдинца. Алє зме зато свидоми одвичательносци котру маме за очуванє рускоязичней култури. Прето створени музични проєкти поп, рок, панк, електронскей музики по руски. Написани кнїжки и тексти першенствено по руски, алє и на других язикох (анґлийским, сербским, словацким, українским, японским). Направени проєкти зоз державами Горнїци, Канаду и Японом. Дошлєбодзени уметнїцки вираз на латинским писме, реализує ше експериментални визуелни проєкти. Укладаме вельо до сучасних комуникацийох и презентацийох прейґ интернету. МАК тиж так потримую людзе котри нє розумя по руски, алє розумя дух новинох и визуелни випатрунок котри розробел дизайнер Иґор Орсаґ. За розлику од других новинох дзе змист диктира форму, у МАК-у ше форма и змист вельо раз преплєтаю и у тим бависку настава нови медий – визуелни новини, котри ше чита и опатра. У остатнїм чаше МАК як гражданска и либерална новина чежко преживює нову габу конзервативного национализму у Сербиї, алє и при Руснацох.

Войводянє котрим мацерински, або бешедни язик словацки, мадярски, українски и румунски у вельо лєпшей позициї од рускоязичних представительох – кед им „зажада” посмодерни, вони одпутую до Братислави, Будапешту, Києва, або Букурешту, дзе купя кнїжки, компакт диски, филми, одпатра театрални представи. Рускоязични людзе шицко тото муша ту, у Войводини, сами створиц. Прето МАК нє лєм новина, алє и културна мисия.