Инвентар идентитета

Пописи постали политичне орудиє зоз хторим мож манипуловац на вецей способи. Тота статя о тим, як ше од 40 338 грекокатолїкох (1921) сцигло по 15 905 Русинох (2002)

Попис яґод историйне жридло окреме хасновити у преучованю дружтвеней, економскей, або фамелийней историї. Алє, як зауважел британски историчар Джон Тош, вельки проблем тот же квантитативни методи нє у можу установиц точносц тих податкох, окреме тих хтори ше директно зазберує од жительства, хторе зна буц прихильне приявйованю нєточних податкох, пре рижни причини. Пописи, детальни и менєй детальни, ше запровадзує уж вецей як милениюм. Вироятно найпознатши попис ноши мено Domesday book, а наручел го 1086. року анґлийски краль Вилєм I, хтори сцел буц упознати з маєтним станом своїх поданїкох, насампредз пре наплацованє порцийох. Тот мотив остал и по нєшка, алє ше викристализовали и нови мотиви. Пописи постали политичне орудиє зоз хторим мож манипуловац на вецей способи.

ПОСЛЕ I ШВ: 40 338 ГРЕКОКАТОЛЇКОХ

Цо ше дотика виучованя Руснацох у пописох, ту ше зявюю одредзени проблеми, поготов у пописох вязаних за вкупне жительство держави, або ширшей обласци, понеже, як познате, по 1971. рок до рубрики «Русини» вєдно уписовани Руснаци и Українци. Перши попис у Кральовини СГС окончени за 1921. рок. Вон бул зробени по вецей критериюмох, а за нас найцикавши критериюм мацеринского язика и критериюм виросповиданя. У новей держави, на основи мацеринского язика 1921. року бивали 25 615 Русини и 40 338 грекокатолїкох. Интересантне же у Сербиї, хтора теди нє исновала як конкретне административне поняце, алє яґод єден статистични реґион обдумани праве за потреби таких пописох и под хтору ше подрозумйовала територия Сербиї, Македониї и Косова без нєшкайшей териториї Войводини, бивали 35 Русини, од того 18 у Беоґрадзе. У Босней и Герцеґовини бивали 8 146 Русини. Велька векшина тих Русинох ше нєшка вияшнюю як Українци. Число Русинох у Горватскей, хтора облапяла територию нєшкайшей Горватскей без Баранї, Истри, Риєки и Задру, алє зоз Сримом, виноши 6 349 души. У обласци наволаней «Банат, Бачка и Бараня» бивало 11 047 Русинох.

ПОСЛЕ II ШВ: 37 140 РУСИНОХ-УКРАЇНЦОХ

Перши попис после Другей шветовей войни принєсол и єдну пременку у «нашей» рубрики: у нєй тераз писало «Русини-Українци». Их у такволаней «другей Югославиї» було 37 140, цо солидне звекшанє у одношеню на попис окончени на початку «першей Югославиї». Тиж так, число Русинох-Українцох у такволаней узшей Сербиї ше звекшало на аж 553. У Войводини теди жиє 22 083 Русинох-Українцох, найвекша часц од того (12 105) жила у кулским срезу – Кули и Руским Керестуре. Наших людзох було у Коцуре, Старим и Нови Вербасу, потим у жабельским (2 819), шидским (2 720) и бачкотопольским срезу (761) жили релативно вецей Русини-Українци, а од городох, вецей их було у Новим Садзе (887) и Сримскей Митровици (864). У НР Горватскей число Русинох-Українцох 6 397, а у НР Босней и Герцеґовини 7 883.

Шлїдуюци окреме важни попис за нас то попис окончени 1971. року. Того року Українци достали свою рубрику, а нам Руснацом остала рубрика «Русини», хтору «тримаме» по нєшка. Без огляду на тот факт, од теди можеме установиц прецизнєйше число Руснацох у Югославиї. Теди ше як Руснаци вияшньовали 20 646 гражданє СФР Югославиї. Конєц тей держави 1991. року Руснаци дочекали у дакус меншим чишлє. У Югославиї (од хторей остали лєм Сербия и Чарна Гора) их було 18 099, од того 17 652 у Войводини. Остатнї попис направени 2002. року, а по нїм у Сербиї жило 15 905, а од того у Войводини – 15 626 Руснацох.

ПОСЛЕ 1970: 20 646 РУСИНОХ

Ище скорей мал сом нагоду тримац у рукох попис жительства Кральовини Мадярскей за 1910. рок. Тот попис дава податки о жительстве зоз цалей тедишнєй Мадярскей, та и Бач-Бодрожскей жупаниї, у хторей ше находзело и найвекше число жительства нєшка познатого под меном бачванско-сримски Руснаци. Под час того попису, єдна часц руского жительства ше одселєла до Сиверней Америки. Подобна ситуация ше случела менєй як столїтиє познєйше, праве после 2000-ого року. У Бачкерестуре 1910. року бивало 4 865 жительох. По попису зоз 2002. року, у Руским Керестуре теди бивало 5 213 жительох. Дзецох младших од шейсц рокох було 1910. року 769, а 2002. року дзецох по дзевец роки живота було 545. Жительох хтори мали од шейсц по дзеветнац роки живота 1910. року було 1 424, а 2002. року жительох хтори мали од дзешец по дзеветнац роки живота було 565. Медзитим, найвекшу розлику видно по чишлє старших од 60 роки: 1910. року их було 491, а 2002. 1 601 житель. Од 4 865 жительох, «Рутенох» 1910. року було 4 600. По попису зоз 2002. року, Руснацох у Руским Керестуре було 4 483 од вкупного числа од 5 213 жительох. Пред 101 роком, у Коцуре бивало 4 129 жителє, 2002. року их було 4 663, од того Руснацох 1910. року було 2 451, а 2002. року 2 200. Як можеме видзиц зоз тих податкох, природни прирост у велькей мири зменшани.

ПОСЛЕ 2000: 15 905 РУСИНОХ

За конєц, охабим цифри на мире и повем дацо о перспективи, кед єй вообще и єст. Початком прешлого вику, руски фамелиї були барз числени и тот факт, медзи иншим, бул причина за уж познате висельованє до ЗАД о хторим ше шпива и пише у велїм писньох и приповедкох. Столїтиє познєйше, природни прирост вельо менши, алє наш народ пре свойо висельованє до Канади сцигол и на боки рижних дньових новинох. Тиж так, индикативне и же бачванско-сримски Руснаци, односно грекокатолїки, досцигли свой популацийни зенит под час держави хтору историчаре, углавним «патриотскей» ориєнтациї, наволую «цемнїца народох» – Австроугорскей монархиї. Медзитим, то нє муши значиц нїч. Можебуц у питаню лєм природни процес хтори нє мож застановиц. Остава надїя же пременки можлїви.